«Μάσκες πουλάνε στο παζάρι…»

Κοντεύουν να τελειώσουν και τούτες οι Απόκριες -ούτε τις κατάλαβα, πάλι. Δεν τις συμπαθώ και πολύ, είναι αλήθεια -θυμάμαι όταν ήμουν μικρή, που μου έραβαν ή μου αγόραζαν στολές «κοριτσίστικες» :αμαζόνα, μπαλαρίνα, κοκκινοσκουφίτσα, και διαφόρων ειδών πριγκίπισσες, με ρούχα εντελώς άβολα -κι εγώ ζήλευα τ’ αγόρια που ντυνόντουσαν καουμπόηδες, ζορρό και Ρομπέν των δασών, και (κυρίως γι’ αυτό) φορούσαν παντελόνια και μπορούσαν να τρέξουν. Μεγαλώνοντας, σταμάτησα τις μεταμφιέσεις -καθώς δεν είμαι και πολύ του πάρτυ και της φασαρίας, δεν ξετρελαίνομαι με την γιορτή. Μου άρεσε κάποιες φορές, που με ρούχα δανεικά και μια μάσκα μπορούσα να κάνω πλάκα με τους φίλους μου, αλλά μέχρι εκεί.

Μ’ αρέσουν όμως οι μάσκες σαν διακοσμητικά. Μερικές είναι όμορφες, περίτεχνα φτιαγμένες. Ειδικά οι βενετσιάνικες. Και είναι πολλές οι φορές που τις χαζεύω, όπου τις πετύχω. Και προφανώς δεν αρέσουν μόνο σε μένα.

Οι μάσκες έχουν πολλές χρήσεις. Από τα προσωπεία του αρχαίου ελληνικού θεάτρου, μέχρι τα νεκρικά προσωπεία, σαν αυτό του Αγαμέμνωνα, κι από τις μάσκες ομορφιάς για το πρόσωπο και τα μαλλιά, μέχρι τις μάσκες οξυγόνου, πάντα οι μάσκες να «καλύψουν» και να διορθώσουν κάτι έχουν σκοπό. Και κυρίως να κρύψουν.

Αυτό λένε και τα περισσότερα τραγούδια που τις αναφέρουν. Σύμβολο υποκρισίας και διπροσωπίας, λέει ο AfMarx, που έβαλε στο blog του μια συλλογή από λαϊκά τραγούδια με μάσκες -κι εγώ ζήλεψα. Και μετά θυμήθηκα αγαπημένα δικά μου τραγούδια με μάσκες, κι είπα (όπως πάντα) να τα μοιραστώ. Πάμε, λοιπόν:

  • Το 1981 ένας καινούριος -τότε- τραγουδοποιός, ο Βαγγέλης Γερμανός, βγάζει (μετά από πολλές δυσκολίες) έναν υπέροχο δίσκο, «Τα μπαράκια». Ανάμεσα στα υπόλοιπα τραγούδια, που ακούγονται όλα σχεδόν ακόμα, ήταν και οι Μάσκες :
    Φουρτουνιασμένη, στείρα μου πηγή
    αόρατε, μαύρε καβαλάρη,
    το καρναβάλι τέλειωσε κι αυτοί
    μάσκες πουλάνε στο παζάρι.
  • Την επόμενη χρονιά, στο δίσκο «Φίλε», η Τάνια Τσανακλίδου τραγουδάει σε στίχους του Λάκη Τεάζη και μουσική του Γιάννη Σπανού, για ένα Τρελό Καρναβάλι , που είναι σαν τη ζωή…. [Μπορεί να μην λέει μόνο για μάσκες, μα είναι υπέροχο τραγούδι, δεν είναι; Και η ερμηνεία της Τάνιας υπέροχη, ακόμα και μετά από τόσα χρόνια:]
  • Πάνω από δέκα χρόνια μετά, το 1993, ένα από τα σπουδαιότερα ελληνικά ροκ συγκροτήματα, οι Τρύπες, στο δίσκο τους «Εννέα Πληρωμένα Τραγούδια», μας προτρέπουν:
  • Πριν λυτρωθείς απ’ τα δάκρυα που πνίγεις
    Πριν σε προδώσει η μυρωδιά της φωτιάς
    Πριν τυλιχτείς στις αλυσίδες της θλίψης
    Πριν αρνηθείς τις μαχαιριές της χαράς
    Πριν σε τρομάξει το τραγούδι και φύγεις
    προτού χαθείς στην αγκαλιά μιας σκιάς
    Φανέρωσέ μου τη μάσκα που κρύβεις
    Κάτω απ’ τη μάσκα που φοράς

     

  • Σε πιο «χαλαρούς» ρυθμούς, το συγκρότημα Μάσκες ηχογραφεί τον πρώτο του δίσκο, με τίτλο «Μάσκες», το 1995. Ένα από τα τραγούδια λέγεται -τι άλλο;- Μάσκες:
  • Το 1998 κυκλοφορεί ένας νέος δίσκος για τη Γλυκερία, με τίτλο «Μάσκα». Τα τραγούδια υπογράφει συνθετικά ο Στέλιος Φωτιάδης και στιχουργικά πολλοί αξιόλογοι στιχουργοί. Και φυσικά περιέχει και τραγούδι με τίτλο Μάσκα, που τραγουδά μαζί με τον Ηλία Ασλάνογλου:
  • Στον πολύ γνωστό –και εξαιρετικό– δίσκο του Πέτρου Δουρδουμπάκη «Τυφλές Ελπίδες» του 2003, τραγουδούν αρκετοί γνωστοί κι αγαπημένοι. Ανάμεσά τους η Μελίνα Κανά, που υπέροχα τραγουδάει για μια μάσκα:
    Βγάλε πια αυτή τη μάσκα κι έλα κάτσε πλάι μου,
    έλα, φως μου, να με βγάλεις από το σκοτάδι μου.
  • Ο σπουδαίος τραγουδοποιός Νίκος Ζούδιαρης, γράφει μπαλάντα για μια Μάσκα. Και ο αγαπημένος μου Βασίλης Παπακωνσταντίνου την τραγουδάει στο δίσκο «Φρέσκο Χιόνι», το 2004 ·τι, περιμένετε να σχολιάσω το Βασίλη; Δεν υπάρχει περίπτωση να είμαι αντικειμενική, οπότε.. μόνο ακούστε:
    Μάσκες που βολτάρουν σε μια πόλη ωχρή
    Πρόσωπα απρόσωπα κι εσύ
    Σαν κυνηγημένη, κάπως τρομαγμένη
    Πίσω από μια μάσκα έχεις κρυφτεί
  • Το 2006 κυκλοφορεί το πρώτο CD ενός νέου, πολλά υποσχόμενου κρητικού τραγουδιστή. Στον (αγαπημένο πια)«Χειμωνανθό» , ο Γιάννης Χαρούλης τραγουδά σε δεύτερη εκτέλεση ένα παλιότερο τραγούδι σε στίχους και μουσική του Θανάση Παπακωνσταντίνου:
    Mάσκα δεν έχω να γυρνώ στο καρναβάλι ετούτο
    μόνο μια απόχη να τρυγώ της θάλασσας την πονηριά
    και της σιωπής τον πλούτο

    Bάρα καλή, βάρα γερή, μια ντουφεκιά ζαχαρωτή
    κι άσε να νοιώσει η γαλαρία του χαρτοπόλεμου τη βία
    Σκουπίδι η σκέψη την πετώ, τη λογική απαρνιέμαι
    μ’ ένα σαράκι αρμένικο για δρόμους που δε θέλησα
    στις χαραυγές ξεχνιέμαι
    Bάστα το νού, βάστα το νου να μην γκρινιάξει του καιρού
    πού ‘φτιαξε με τον πόνο κλίκα και τσιγκουνεύεται στη γλύκα…
  • Και φτάνουμε στο 2007. Η Δήμητρα Γαλάνη κυκλοφορεί καινούριο CD, με τίτλο «Ντάμα Κούπα». Τους στίχους στα περισσότερα τραγούδια γράφει ή διασκευάζει η Λίνα Νικολακοπούλου. Εκεί έχει ένα τραγούδι με τίτλο Η Μάσκα, σε μουσική του Χρ. Μουράτογλου:
  • Ο Άλκης Αλκαίος, ένας από τους πιο σπουδαίους ποιητές-στιχουργούς που έχουμε, γράφει την ίδια χρονιά τους στίχους στο δίσκο-βιβλίο «Οι τροβαδούροι της καρδιάς μου». Τους ντύνουν με μουσική πολλοί και εκλεκτοί πραγματικά συνθέτες και τραγουδοποιοί. Ανάμεσά τους ο Φίλιππος Πλιάτσικας, που τραγουδά:
    Δε με πειράζει έτσι είναι το παιχνίδι
    βάλε τη μάσκα σου γι’ ακόμα ένα ταξίδι
    στα δίχτυα του έρωτα όσοι έχουνε πιαστεί
    μόνο στα λάθη τους θα μείνουνε πιστοί…
  • Αλλά και ο Σωκράτης Μάλαμας έβγαλε δίσκο το 2007, με τίτλο «Δρόμοι». Κι έχει κι εκείνος ένα τραγούδι με τίτλο η Μάσκα, σε στίχους του Γιάννη Μελισσίδη ·ούτε εδώ θα σχολιάσω, βεβαίως! (αδυναμίες, τι να πεις…):
    φόρεσες μάσκα και γυαλιά
    να σώσεις την παρτίδα
    βρήκες χρυσή θυρίδα
    μα έχασες τα κλειδιά

    στων αμαρτωλών τη χώρα
    όλοι οι δρόμοι κατηφόρα
    όποιος ζει μες στο καμίνι
    θα ‘χει μάθει και να δίνει
  • Για το τέλος, και εκτός χρονολογικής σειράς, ένα τραγούδι που -παρ’ ότι είναι γραμμένο το 1990, όσα χρόνια κι αν περάσουν νομίζω θα είναι επίκαιρο σε τούτη τη χώρα (όπως τα περισσότερα του Γιάννη Μηλιώκα). Κι όχι μόνο σε μέρες καρναβαλιού:
    Τσίρκο, παράγκα, φίρμα γκρέκα
    τέμπο, μουργέλα, αγγαρεία
    γκράντε μαέστρο καλαμπόρτζο
    ράτσα μπαρούφα, ομελέτα, ιστορία

    Μασκαρά, γκρέκο μασκαρά
    μασκαρά, γκρέκο μασκαρά

Αυτά. Καλή ακρόαση 🙂

Και καλημέρα

και καλή Αποκριά -με ή χωρίς μάσκες!

😉

Advertisements

«Κι αν έσβησε…»

«Κι αν έσβησε…»

Κι αν έσβησε σαν ίσκιος τ’ όνειρό μου,
κι αν έχασα για πάντα τη χαρά,
κι αν σέρνομαι στ’ ακάθαρτα του δρόμου,
πουλάκι με σπασμένα τα φτερά·

κι αν έχει, πριν ανοίξει, το λουλούδι
στον κήπο της καρδιά μου μαραθεί,
το λεύτερο που εσκέφτηκα τραγούδι
κι αν ξέρω πως ποτέ δε θα ειπωθεί·

κι αν έθαψα την ίδια τη ζωή μου
βαθιά μέσα στον πόνο που πονώ –
καθάρια πώς ταράζεται η ψυχή μου
σα βλέπω το μεγάλο ουρανό,


η θάλασσα σαν έρχεται μεγάλη,
και ογραίνοντας την άμμο το πρωί,
μου λέει για κάποιο γνώριμο ακρογιάλι,
μου λέει για κάποια που ‘ζησα ζωή!

(Κ.Γ. Καρυωτάκης, Νηπενθή, 1921)

Κι αν έσβησε, Νίκος Ξυλούρης (Μουσική του Λουκά Θάνου, Σάλπισμα, 1980)

Όταν άκουσα για πρώτη φορά τούτο το τραγούδι, ήμουν σχεδόν 10 χρονών. Φυσικά δεν είχα διαβάσει Καρυωτάκη, ούτε Βάρναλη ακόμα — το «Σάλπισμα» ήταν αφορμή και για τους 2, μια και στα σχολικά βιβλία της εποχής είχαμε «άλλου τύπου» ποιήματα… Μου άρεσε όμως αυτό, πιο πολύ από τους Ιδανικούς Αυτόχειρες, που δεν τους καταλάβαινα, και το Άγαλμα της Ελευθερίας, που με ζόριζαν οι έννοιες (πάντα έψαχνα τους στίχους στα τραγούδια). Αυτό μιλούσε για τη θάλασσα, αυτό μου έλεγε η εικόνα του, αυτό «έβλεπα» στα λόγια. Πώς ότι κι αν έζησε, πάντα η θάλασσα έρχεται να τα ξεπλύνει όλα, να τα «καθαρίσει».

Αφορμή ήταν, να ψάξω να βρω τον ποιητή. Στη «Δομή», πρώτα (αρχές του ’80, δεν είχαμε google!). Διάβασα ότι ήταν μελαγχολικός, ότι αυτοκτόνησε νέος — αυτό μου εξηγούσε τους Αυτόχειρες. Και μετά, μου έκαναν δώρο τα Άπαντά του, τον τόμο που έχει επιμεληθεί ο Γ.Π. Σαββίδης. Είναι από τα πιο «ταλαιπωρημένα» μου βιβλία. Σε μικρό σχήμα, το κουβαλούσα θυμάμαι για χρόνια παντού μαζί μου.

Ενθουσιάστηκα με τις προμετωπίδες των ποιημάτων (μερικές μου άρεσαν πιο πολύ κι από τα ποιήματα), ειδικά στον Πόνο του Ανθρώπου και των Πραγμάτων — πολλές τις είχα αποστηθίσει, τις έγραφα σε τετράδια, σε πέτρες, σε σημειώσεις…

Κι ακόμα δεν μπόρεσα να καταλάβω
πώς μπορεί να πεθάνει μια γυναίκα
που αγαπιέται.

Μου άρεσε πολύ ο πρόλογος στα Νηπενθή: την τελευταία φράση του Baudelaire την έχω χρησιμοποιήσει άπειρες φορές, από τότε…

….Αλλά η Φωνή με παρηγορεί και λέει: «Κράτησε τα όνειρά σου· οι συνετοί δεν έχουν έτσι ωραία σαν τους τρελούς!»

Και η αλήθεια είναι ότι τα ποιήματα από το Ελεγεία και Σάτιρες μου άρεσαν πάντα σαν σύνολο, περισσότερο. Με είχε εντυπωσιάσει μια σημείωση του Σαββίδη, για το εξώφυλλο του βιβλίου όπως το είχε σχεδιάσει ο ίδιος ο Καρυωτάκης. Αυτό:

ceb1cebdcf84ceafceb3cf81ceb1cf86cebf-ceb1cf80cf8c-natasaμε το Μηδέν και το Άπειρο

να συμφιλιωθούμε…

Θυμάμαι πώς ένιωθα τη μελαγχολία του, αλλά πως έβρισκα πολλά του ποιήματα αισιόδοξα, τελικά. Και παρ’ όλα όσα έχω διαβάσει για κείνον, πιο έντονα στη μνήμη μου είναι η «κριτική» του Τέλλου Άγρα:

Η ζωή του Καρυωτάκη έφερε τη μελαγχολία του. Η μελαγχολία του, την ταραγμένη φαντασία — τη δίψα του αντι-λογικού, του φαουστικού. Η φαντασία έφερε τις Ελεγείες. Οι Ελεγείες έφερεαν τις Σάτιρες. Οι Σάτιρες την αυτοκτονία. — Αλλιώς δεν μπορούσε να γίνει.

(…)

Αυτό λοιπόν είναι που τον κατατρώγει: η απουσία των ωραίων πραγμάτων, η απουσία των σπάνιων πραγμάτων, η απουσία των μεγάλων πραγμάτων, η απουσία — έστω — των τραγικών. Η μονοτονία κ’ η πεζότης της ζωής. Μ’ άλλους λόγους, είναι ρωμαντικός. Εφαντάσθηκε την αλήθεια, την ομορφιά, την καθαυτό πραγματικότητα — έξω από τη ζωή. Πέρα από τη ζωή. Αφηρημένην.

Αλλιώς,  δεν μπορούσε να γίνει…

Το «Κι αν έσβησε» είναι ένα από τα ποιήματα που εγώ βρίσκω αισιόδοξα μελαγχολικά. Και είναι από τα αγαπημένα μου. Μάλλον όχι μόνο δικό μου! Μερικά χρόνια μετά, το 1984, το μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Και το τραγούδησε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, στο δίσκο «Καρυωτάκης»:

Διαφορετικό ακούγεται, εντελώς. Κι ακόμα αλλιώτικο από τους Χαΐνηδες, σε μουσική της Κάλλιας Σπυριδάκη, από το δίσκο «Το μεγάλο ταξίδι» του 1997:

Τελευταία το άκουσα από τα Διάφανα Κρίνα, στον καινούριο τους δίσκο «Κι η αγάπη πάλι θα καλεί», που κυκλοφόρησε στο τέλος του 2008. Έχει ενδιαφέρον για το πώς αλλάζει εντελώς το άκουσμα, σαν να είναι άλλο ποίημα – εδώ σε μια live εκτέλεση, από τον Θάνο Ανεστόπουλο:

Τόσα χρόνια μετά, εξακολουθεί να μου αρέσει. Και εξακολουθώ να το προτιμώ στην πρώτη εκδοχή τραγουδιού, με τον Ξυλούρη. Αλλά, γούστα είναι αυτά… Ακόμα πάντως πιστεύω πώς

η θάλασσα σαν έρχεται μεγάλη,
και ογραίνοντας την άμμο το πρωί,
μου λέει για κάποιο γνώριμο ακρογιάλι,
μου λέει για κάποια που ‘ζησα ζωή!…

Καλημέρα  🙂

υγ. bonus, το ποίημα απαγγέλει ο αγαπημένος Μανόλης Αναγνωστάκης:

Μεσοπέλαγα αρμενίζω…

Μεσοπέλαγα αρμενίζω κι έχω πλώρα τον καημό
κι έχω την αγάπη πρύμα κι άλμπουρο τον χωρισμό
Θάλασσα, μη με διώχνεις μακριά
Χωρισμέ, μου ματώνεις την καρδιά

Την κορφή του Ψηλορείτη με παράπονο θωρώ
και με δάκρυα απ’ την Κρήτη φεύγω κι αποχαιρετώ
Θάλασσα, μ’ εξορίζεις μακριά
Χωρισμέ, μου ‘χεις κάψει την καρδιά

Μαύρη μοίρα το ‘χει γράψει, να μακραίνω, να χαθώ
και να ζω μακριά απ’ την Κρήτη κι από κείνη π’ αγαπώ
Θάλασσα, μη με διώχνεις μακριά
Χωρισμέ, μου ‘χεις κάψει την καρδιά

Αποχαιρετισμός, Νίκος Ξυλούρης (Κώστας Μουντάκης, Τα Ερωτικά 1977)

Θα μπορούσα να γράψω πολλά για το Νίκο Ξυλούρη -θα μπορούσα να σας αντιγράψω όμορφα αφιερώματα από εδώ, ή εδώ -υπάρχουν πολλές σελίδες αφιερωμένες στο ίντερνετ, κι άπειρα άρθρα έχουν γραφτεί. Έχουν περάσει 29 χρόνια κι όμως – ακόμα ο κόσμος αγοράζει τα Cd του, ακόμα παίζουν τραγούδια του στο ραδιόφωνο… Ήταν σαν σήμερα, 8 Φλεβάρη. Είναι από τις πιο έντονες αναμνήσεις που έχω -ήταν βράδυ Τσικνοπέμπτης, όταν κάποιος μας ενημέρωσε ότι ο Ψαρονίκος… Ξέραμε ότι ήταν άρρωστος, ξέραμε τι είχε περάσει, μα δεν ήθελε κανείς να το πιστέψει. Και δεν θέλει κανείς να το πιστέψει, ακόμα…

Θυμάμαι, την τελευταία φορά που πήγα στ’ Ανώγεια. Μαζί με τον Άκη, μικρό. Να αναγνωρίζει τις φωτογραφίες στο σπίτι του, να τραγουδάει μαζί μας τα τραγούδια του…

Ο Αποχαιρετισμός του Κώστα Μουντάκη είναι το τραγούδι που λέγαμε πάντα, την ώρα που φευγαμε από το Ηράκλειο με το καράβι. Και κοιτούσαμε πίσω, μέχρι να χαθεί το νησί, και μετρούσαμε τις μέρες για να ξαναπάμε. Αργότερα, που αποκτήσαμε τα πρώτα μας walkman [τα θυμάστε;], ήταν πάντα στις κασέτες που κουβαλούσαμε μαζί μας. Κι αυτό είναι που ήθελα να έχω εδώ, σήμερα. Γιατί δεν πάω πια στην Κρήτη τόσο συχνά όσο παλιά, αλλά δεν σημαίνει ότι την αγαπάω λιγότερο.

Αχ Αρχάγγελε, ήταν ανάγκη να «σε βάλει ο Θεός σημάδι» τόσο νωρίς;

Καλημέρα…