Θα πάμε κι εμείς…

– Μαμά, το Σάββατο είναι 17 Νοέμβρη – θα πάμε φέτος στο Πολυτεχνείο;

– Ναι, θα πάμε – όπως κάθε χρόνο…

– Γιατί πάμε κάθε χρόνο; Δηλαδή – διαβάσαμε στο σχολείο ένα ποίημα του Δημήτρη Ραβάνη-Ρεντή, το «Χαρμόσυνο γεγονός» και ένα κείμενο από κάποιον που ήταν εκεί,τον Γιώργο Παυλάκη, μα – τι ακριβώς έγινε, εσύ θυμάσαι;

——————————————————

17 Νοέμβρη 1973 –μέρες τώρα ακούω διάφορα «περίεργα», βλέπω τους γονείς μου ταραγμένους· δεν καταλαβαίνω γιατί. Το σπίτι μας κοντά στο κέντρο της Αθήνας –ακούγονται φωνές όταν βγαίνεις στη βεράντα… Ο μπαμπάς πηγαινοέρχεται «εκεί» αναστατωμένος, κουβαλάει τρόφιμα, τσιγάρα -τι είναι το «εκεί»; Έχει γνωστούς, φίλους μέσα, είναι εκεί ο Νίκος και τραγουδάει… εκείνος δεν πάει «μέσα», λέει, έχει μωρό –μα θα βοηθήσει όσο μπορεί.

Στο τραπέζι της κουζίνας το μικρό τρανζιστοράκι μου –μαύρο, δώρο του αγαπημένου θείου Σ.- μου κάνει παρέα από τότε που γεννήθηκα. Απόψε μου το πήραν. Ακούγονται δυνατά λόγια, ένα κορίτσι μιλάει περισσότερο…. –δεν καταλαβαίνω. Δεν κοιμάται κανείς. Το καναρίνι έχει τρελαθεί στο κλουβί του και κελαηδάει μέσα στη νύχτα.

Από το δρόμο ακούγεται ένας παράξενος ήχος, ανατριχιαστικός –δεν τον έχω ξανακούσει. Δεν καταλαβαίνω πάλι, και με τρομάζει. «Ερπύστριες» λέει ο μπαμπάς. Τι είναι πάλι αυτό; Σαν να τραντάζεται η γη…

[…]

Το πρωί, πριν ξημερώσει, μας έβαλε στο αυτοκίνητο και πήγαμε στο χωριό, μαζί με το θείο Θ. (είναι χωροφύλακας, αν μας σταματήσουν, θα δείξει τη δική του ταυτότητα…) Και αργήσαμε να ξαναγυρίσουμε στο σπίτι –και μου έλειπαν τα παιχνίδια μου, δεν πρόλαβα να τα πάρω μαζί μου. Και για μέρες άκουγα τις φωνές, και τρόμαζα στον ύπνο μου.

—————————————–

Αυτά θυμάμαι γιε μου – ήμουν πολύ μικρή…. Μεγαλώνοντας όμως, έμαθα τι ήταν οι φωνές – και οι ερπύστριες… και τι ήταν το «εκεί» που ήταν οι φίλοι του μπαμπά μου, που φώναζαν «Ψωμί-Παιδεία- Ελευθερία» και τραγουδούσαν……

Θα πάμε – ξανά και ξανά. Και θα μάθεις κι εσύ να το λες το αγαπημένο μου ποίημα –και θα σου μάθω και τα τραγούδια, να τα λέμε παρέα.Θα πάμε, όσο κι όποτε, και για όποιο λόγο χρειαστεί.

Θα πάμε κι εμείς.

– – – – –

Το Προσκύνημα, με τον Νίκο Δημητράτο και τη Τζένη Καρέζη είναι από την παράσταση «Το μεγάλο μας Τσίρκο» – ολόκληρο μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ.

Η Ξαστεριά είναι από «Τα Ριζίτικα» με το Νίκο Ξυλούρη

42 thoughts on “Θα πάμε κι εμείς…

  1. Μπράβο μανούλα. Σου αξίζουν χιλια μπράβο για τον τρόπο που περνάς το μηνυμα στο παιδί. Να πάτε ξανά και ξανά,Ετσι διατηρείται η συλλογική μνήμη και περνάει στους επόμενους.
    σε φιλω
    ριτς

  2. Ανεξίτηλες μνήμες ακόμα και για εμάς που δεν το ζήσαμε απο κοντά.
    Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα εκείνοι που μας το μεταδίδουν την «εικόνα» ως είχε!
    Μαζί με τα συναισθήματα…
    Καλή σου μέρα.

  3. Νατασσούλα μανούλα τι όμορφα που τα εξηγείς και τα περνάς στον Αστεράκη …. αλλά και σε μας! Σβουριχτό φιλί και στους δυο!

  4. Για να ‘χουν τα παιδιά μας το δικό τους ήλιο
    ———————————————————
    Σ’ ένα στίχο της η Λένα Παππά κλείνει τις απαντήσεις σε όλα τα γιατί:
    Γιατί σκοτώθηκαν;
    Γιατί αγωνίστηκαν;
    Γιατί δεν πρέπει να τους ξεχάσουμε;
    Γιατί πρέπει να τους τιμούμε κάθε χρόνο;

  5. Φοβερό το αφιέρωμα, Νατασσάκι μου. Να πάτε αλλά να προσέχετε. Μακάρι να μπορούσα να έρθω κι εγώ… Φιλάκια πολλά και καλημέρες🙂

  6. Hello Natassa,
    Πολυ καλο το αφιερωμα σου, και γω οσο ημουνα Ελλαδα καθε χρονο πηγαινα στην πορεια του Πολυτεχνειου. Να πατε με τον μικρο, να αφησετε και ενα γαρυφαλλο για μενα που ειμαι μακρυα (Αυστραλια) και να προσεχετε…

  7. Πολύ καλό! Μπράβο, το παιδί να μάθει την αλήθεια!

    Ρίξε μια ματιά κι εδώ! Η εξομολόγηση είναι τραγικά στυγνή, που καταλήγει συγκινητική!! Ο φαντάρος που «τον έμαθαν να μισεί τους κομμουνιστές» που οδηγούσε το τανκ τα χαράματα της 17ης Νοέμβρη του 73, ψήφισε 2 φορές το ΚΚΕ!
    http://www.tovima.gr/print_article.php?e=B&f=14011&m=I06&aa=1

  8. Νατασσάκι δεν εχω να προσθεσω κατι αλλο εγω.Το εθεσες πολυ καλα.Η αναφορα σου ειναι σωστη και προσεγμενη.Την καλησπερα μου και καλο σαββατοκυριακο.

  9. Εγώ Νατασσάκι τι να πω στα δικά μου παιδιά ? Που μεγαλώνουν σε μια χώρα που πάντα είχε δημοκρατία, και όλα τα δικά μου πράγματα, μνήμες …. τους ξενίζουν?!!

  10. Κι εγώ 12 ετών, με πήρε απο το σχολείο ο παππούς, γυρίσαμε σπίτι. Είμαστε μόλις 3 οικοδομικά τρετράγωνα απο το Πολυτεχνείο και η πόρτα της μονοκατοικίας στο δρόμο. Φωνές, κακό, φωτιές, φασαρία. Το σκυλί, ήταν στην αυλή και έκλαιγε απο τα δακρυγόνα, σταγκώσαμε πίσω απο την πόρτα και μια καρέκλα, για ασφάλεια τάχα μου, κοιτούσαμε μέσα απο τις γρίλιες και δίναμε λεμόνια στα παιδιά που τρέχαν έξω για να αντιμετωπίσουν τα δακρυγόνα. Το βράδι κοιμηθήκαμε στο κρεβάτι της μαμάς, γιατί ο μπαμπάς ταξίδευε. Το μόνο που ρώταγε απο το τηλέφωνο ήταν «είσαστε καλά ? – έτοιμος» , παρακολουθούσαν τα πάντα.
    Είπαν και τον ανηψιο μου (4 ετών), απο τον παιδικό σταθμό, να ρωτήσει και η αδελφή μου, που ήταν πολύ μικρή για να θυμάται τον «παρέπεμψε» σ’ εμένα «την μεγάλη», με την σειρά της.

    Ωραίο το ποστ σου. Πως το λέει ο Σαββόπουλος το λέει ? για τα μικρά παιδιά που τα ξέρουν όλα…..

  11. Καλησπέρα – επιτέλους σπίτι…

    @ Ριτσάκι μου, ευχαριστώ – κάνω μόνο αυτό που νιώθω. Και πιστεύω ότι έτσι κάνουν οι περισσότεροι γονείς. Θεωρώ χρέος να μάθω στο παιδί αυτά που πιστεύω, και να του δώσω την ευκαιρία να καταλάβει γιατί και πώς έγιναν κάποια πράγματα.
    Φιλιά, (προσπάθησε να ξεκουραστείς, ε; )

    @ Χαίρομαι να κατάφερα να σου μεταφέρω κι εγώ κάτι Αντώνη μου🙂 – καλό Σαββατοκύριακο.

    @ Φαίη μου – το κείμενο το έγραψα σε ελάχιστα λεπτά, είναι απλά αυτά που μπορώ να θυμηθώ… Δεν ξέρω αν στ’ αλήθεια είναι καλό, και φοβήθηκα ότι θα μπορούσε να μην ενδιαφέρει κανένα το τι θυμάται κάποιος που τότε ήταν 2,5 χρονών. Μα ευχαριστώ – και χαίρομαι που σ’ άρεσε. 🙂

    @ Καλησπέρα Στράτο μου – αύριο εδώ η πορεία!😉
    Ευχαριστώ πολύ. Φιλιά.

    @ Θαλασσινό μου μικρούλι, ξέρω πόσο πολύ νοιάζεσαι για όλα τα παιδιά – κι εγώ, όσο μπορώ το ίδιο.
    Κι από μας – και την άλλη βδομάδα, και στην πράξη!😉
    Καλό κουράγιο για την Κυριακή – θα τα πούμε

    @ Πώς αλλιώς, φιλενάδα! Παρόμοιες
    Ευτυχώς Παρασκευή – μεγάλη, μα τέλειωσε!!!!
    (έχω ξεπεράσει το ρεκόρ μου σήμερα..ούτε ξέρω πια που είναι, μα καλά είμαι)
    Φιλιά – καλό βράδυ. 🙂

    @ Κάβειρε, αυτή είναι και η δική μου αγωνία – κι όσο μπορώ το προσπαθώ, αξίζει θαρρώ να θυμάται καθένας μας.

  12. @ Αυτή είναι η δύναμη του ποιήματος, καλέ μου φίλε – με μια και μόνο φράση, τα λέει όλα όσα θα ήθελα να εξηγήσω..

    (Το είπα στην πρώτη «οργανωμένη» κι «επίσημη» σχολική γιορτή για το Πολυτεχνείο, το 1982. Και δεν θα ξεχάσω ποτέ την εντύπωση που μου έκανε αυτή ακριβώς η φράση – και το θυμόμουν όλο απ’ έξω, χωρίς να το έχω πουθενά γραμμένο τόσα χρόνια.. Ψάχνοντας για το σημερινό ποστ «έπεσα» πάνω του – και δεν μπορούσα να μην το βάλω. )

    @ Αυτό ακριβώς, Jo, δεν πρέπει .
    Καλό βράδυ πια.

    @ Ευχαριστώ πολύ tassoula μου!
    Πολλά φιλιά και σε σας – καλό βράδυ!

    @ Ευχαριστώ Μαρία μου – θα πάμε και θα προσέχουμε, στο υπόσχομαι.🙂
    Καλό ΣΚ.

    @ Ευχαριστώ Ιφιγένεια! 🙂
    Φιλιά και σε σένα.

    @ Ένα από τα γαρύφαλλα που θα κρατά ο μικρός θα είναι για σένα nemo μου – και θα προσέχουμε, μα δεν έχουμε στ’ αλήθεια να φοβηθούμε τίποτα.
    Καλό Σαββατοκύριακο και σε σένα, εκεί μακρυά! 🙂

    @ Rizobreaker (σε είχε στα spam, από το link)
    το διάβασα – κι έχει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση εδώ , η Ρίτσα, μ’ αυτό το θέμα.

    Και για το παιδί, νομίζω ότι το μόνο που του χρωστάω είναι αυτό: να μάθει, όσο πιο πολλές αλήθειες γίνεται.
    Ευχαριστώ – καλό Σαββατοκύριακο 🙂

    @ Καλό Σαββατοκύριακο Donald μου – κι ευχαριστώ.

  13. @ Δύσκολο, penelope μου, να το καταλάβουν – μα αν ξέρουν ελληνικά, και τους δώσεις να ακούσουν και διαβάσουν μερικά ποιήματα, κείμενα.. Δεν ξέρω για τι ηλικίες μιλάς, μα νομίζω πως δεν χρειάζεται να ζήσεις κάτι για να το νιώσεις κιόλας…Εγώ αμυδρά τα θυμάμαι, αυτά που έγραψα μόνο – μα ο γιος μου τα κατάλαβε – και σήμερα, τον άκουσα να τα λέει στους φίλους του «η μαμά μου ήταν μικρή, μα θυμάται!»

    @ Αγριο-Κερασο-Ζουζούνα μου, σ’ ευχαριστώ πολύ για τη μαρτυρία! Εσύ ήσουν πιο μεγάλη – και πολύ πιο κοντά… Είναι σπουδαίο που τα είπες και στον ανιψιό σου – να ξέρει, να μάθει.
    Μπράβο σου – κι ευχαριστώ ξανά, πολύ.

    @ Άργησα Φαίη μου απόψε – Παρασκευή όμως, δεν γκρινιάζω! 😉
    Φιλιά

    @ κι από μένα γλυκιά δασκάλα – καλό Σαββατοκύριακο. 🙂

  14. μπράβο σου που έχει καταφέρει ο μικρός σου να μην το βλέπει σα μια αργία ακόμα του σχολείου! 😀 καλησπέρα δεν ειπα ε??? ε, τη λέω τώρα! ΚΑΛΗΣΠΕΡΟΥΔΙΑ!!!!

  15. ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ ειρήνη μου!!!!
    Ειδικά την συγκεκριμένη μέρα, ποτέ δεν θα τη δει έτσι – θέλω να πω, δεν είναι κάτι μακρινό, σαν το 1821… Τα ζήσαν οι γονείς μας, και πολλοί από μας – και θέλω να τα μάθει – κι αυτό το «για να ‘χουν τα παιδιά μας το δικό τους ήλιο» θέλω να το καταλάβει…

    Καλώς ξανάρθες – πολύ το χάρηκα, στο είπα; 😀

  16. Μπράβο Νατάσσα!!!
    Έτσι ακριβώς μου τα πέρασε κι εμένα η μητέρα μου και είμαι πολύ περήφανη που ξέρω την ιστορία, που τη σέβομαι κι εύχομαι να καταφέρω να την περάσω και στα δικά μου τα παιδιά, με τον ίδιο ακριβώς σεμνό τρόπο.
    Να πάτε και να πηγαίνετε κάθε χρόνο, είναι πολύ σημαντικό να μην ξεχνάμε την ουσία!!!

  17. Πέστα πέστα στο μικρό, να μάθει τι θα πει αληθινός αγώνας και αληθινός αγωνιστής! Όχι τραμπούκοι, με το «έτσι θέλω» να τα σπάμε όλα….

  18. @ritsmas δεν νομίζω ότι έγινε καλοκαιρινό υπήρχαν strong arguments για αυτήν την υπόθεση και αυτό που πάντα με κάνει να δυσανασχετώ είναι η selective πληροφόρηση των καταστάσεων, η Guardian είναι υπέρ της Μαλικ και έτσι πρέπει πάντα να είναι για να κρατάει μία ισσοροπία στη κοινωνία !αλλά η δικογραφία ήταν ολοφάνερη. Είναι καλό να γίνονται κάποιες τέτοιες συζητήσεις. Ευχαριστώ Νατασσάκι για την φιλοξενεία και συγγνώμη αν την καταχράστηκα

  19. @ Καλησπέρα Ριτσάκι μου – τώρα μπήκαμε σπίτι, θα έρθω να δω 🙂

    @ Νομίζω πως όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν την ευκαιρία να μάθουν, Σωτήρη! Είναι κρίμα – λαοί χωρίς μνήμες είναι λαοί χωρίς μέλλον, κι αυτές είναι πολύ πρόσφατες…

    @ Έτσι όπως το λες, σταλαγματιά – και μπράβο στη μαμά σου, που σας το διηγήθηκε. Κι εγώ πιο πολλά έμαθα από ανθρώπους που τα έζησαν τότε, παρά από βιβλία…
    Και θα τα περάσεις κι εσύ όμορφα στα παιδιά σου, είμαι σίγουρη…

    @ Ναι, DrTeddy, αυτό προσπαθώ – ποτέ δεν ήμουν με τους «τραμπούκους».
    (καλώς ήρθες)

    @ Καθόλου δεν την καταχράστηκες, penelope μου – θα πάω κι εγώ να σας δω, δεν έχω διαβάσει ακόμα τη συζήτηση..🙂

    @ Καμηλιέρη μου κι εμείς πριν λίγο – δεν ακολουθήσαμε όλη την πορεία, γιατί είχαμε το μικρό μαζί, και κουράστηκε – μα είδαμε, ακούσαμε και είπαμε αυτά που έπρεπε. Και του χρόνου. 🙂

    @ Ευχαριστώ Daisy μου! 🙂

  20. @ Όταν τα παιδιά ρωτάνε, Βασίλη μου, εμείς τους απαντάμε πάντα – και προσπαθούμε όσο μπορούμε να τους μεταφέρουμε την αλήθεια μας… μα να τους δώσουμε και την δυνατότητα να βρουν σιγά-σιγά τη δική τους.
    Καλό βράδυ! 🙂

    @ τσασπερδονάκι μου, ευχαριστώ !

    υγ κι εγώ εσένα😉

  21. νατασσακι μου, σε κατάσταση αποσύνθεσης, παω για υπνο. Βρεχει απίστευτα εδω και δεν μπορω να το ακουω
    ριτς , α ντεμέν

  22. Nατασσάκι ακόμα ξύπνια ε;

    Σε φιλώ πολύ πολύ!!

    Πάω και εγώ για ύπνο γιατί έχω να σηκωθώ χαράματα αύριο για Κόρινθο!

    Ονειρα γλυκά σας!

  23. @Τhalassini….good luck mon petit

    @Νατασσακι….. πώς σου φάνηκε το πολιτικόν μου; Οπως πάντα μου την πέφτουν διάφοροι. Νομίζω ότι κανείς τελικά δεν διαβάζει ολο το κείμενο. Αρπάζεται από δυο λεξεις διαγωνίως και απαντάει.
    Μπες εσύ παιδί μου και απάντησε επι της ουσίας,μην τα παρω…..

  24. γεννήθηκα σαν αυτές τις μέρες πριν από 34 χρόνια. Μέναμε τότε στα Μέγαρα και η μαμά μου με γέννησε σε κάποια κλινική της Ελευσίνας… η ιστορία έχει ειπωθεί πολλές φορές από την μαμά μου που δεν είναι Ελληνίδα, και η καημένη δεν ήξερε καλά τα Ελληνικά τότε, και από τον μπαμπά μου ο οποίος ήταν μεταξύ Μεγάρων και Ελευσίνας, λόγω και της ύπαρξης του μεγάλου μου αδερφού, αλλά και της απαγόρευσης της κυκλοφορίας…
    η μαμά μου είχε επιπλοκές μετά τον ερχομό μου και ήταν μόνη της, χωρίς καλά καλά να γνωρίζει να συννενοηθεί με τις νοσοκόμες της κλινικής… και η απαγόρευση της κυκλοφορίας ήταν ακόμη ένα χτύπημα για εκείνη…
    έχω ιστορίες από το Πολυτεχνείο, «ζωντανές» στην μνήμη μου ακόμη και ας γεννήθηκα μόλις τότε…
    την καλημέρα μου…

  25. Πολύ σπουδαία ανάμνηση, καλή μου διαβάτης – να την μεταφέρεις όσο μπορείς κι εσύ στα πιτσιρίκια σου
    (και σημείωσα και τα γενέθλια😉 )

    Καλημέρα κι από μένα.

Τα σχόλια είναι κλειστά.