«και να, αδερφέ μου, που μάθαμε…»

και να αδερφέ μου – Γ. Ρίτσος – Χρ. Λεοντής – Νίκος Ξυλούρης
Καπνισμένο Τσουκάλι (1975)

Και να αδελφέ μου , που μάθαμε να κουβεντιάζουμε,
ήσυχα-ήσυχα κι απλά .
Καταλαβαινόμαστε τώρα, δεν χρειάζονται περισσότερα.
Κι αύριο λέω θα γίνουμε ακόμα πιο απλοί.
Θα βρούμε αυτά τα λόγια που παίρνουνε το ίδιο βάρος
σ’ όλες τις καρδιές, σ’ όλα τα χείλη.

Έτσι να λέμε πια τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη.
Κι έτσι που να χαμογελάνε οι άλλοι και να λένε,
«Τέτοια ποιήματα, σου φτιάχνουμε εκατό την ώρα.»
Αυτό θέλουμε κι εμείς.
Γιατί εμείς δεν τραγουδάμε
για να ξεχωρίσουμε αδελφέ μου απ’ τον κόσμο.
Εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο.

…έγραφε ο Γιάννης Ρίτσος, στο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης Πολιτικών Κρατουμένων στο Κοντοπούλι Λήμνου, το 1948-1949.

Περισσότερα από 50 χρόνια μετά, σήμερα, ακούγεται ακόμα επίκαιρο. Και αν το συνδυάσουμε με τα σημερινά πολιτικά γεγονότα, αναρωτιέμαι: μάθαμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα-ήσυχα και απλά; Και πιο πολύ, να λέμε τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη;

Ο αγαπημένος ποιητής, που πέθανε σαν σήμερα το 1990, από τους σπουδαιότερους και πιο πολυδιαβασμένους και μελοποιημένους της πατρίδας μας, «έγραφε «από ανάγκη», μένοντας πολύ συχνά ξάγρυπνος, πεινασμένος, διψασμένος, δουλεύοντας δέκα, δώδεκα και μερικές φορές δεκαοκτώ και είκοσι ώρες το εικοσιτετράωρο, πραγματικός χειρώνακτας, άξιος ν’ αγιάσει»

Σκαλίζοντας, αυτές τις μέρες, τα CD μου και το Internet, βρήκα το «Γιάννης Ρίτσος. Του απείρου εραστής», με απαγγελίες του ποιητή και επιμέλεια του Θ.Μικρούτσικου. Μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρον το απόσπασμα που μιλά για τα παιδικά του χρόνια, για τον καιρό που πήγαινε σχολείο – ακούστε το:

Εδώ ήταν το δημοτικό μας σκολείο…

Και δείτε – για άλλη μια φορά, το «μεγαλείο της φυλής μας», από μια μαρτυρία της Μάρως Δούκα (στο βιβλιαράκι που συνοδεύει το ίδιο CD):
«1979, η υποψηφιότητα του Γιάννη Ρίτσου στη Σουηδική Ακαδημία για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας είχε κατατεθεί και είχε υποστηριχτεί εκείνη τη χρονιά, όπως και όλες τις προηγούμενες, από τους ξένους μελετητές, μεταφραστές και θαυμαστές του. Δούλευα τότε στις «Εκδόσεις Κέδρος» της Νανάς Καλλιανέση, φθινόπωρο, κι εκεί ένα μεσημέρι πίσω από την πλάτη της, είχαν συναντηθεί κάμποσοι αθηναίοι «διανοούμενοι», άλλοι πέθαναν εν των μεταξύ, άλλοι ακόμα ζουν επιτυχώς ελισσόμενοι, είχαν συναντηθεί, λοιπόν, τυχαία εκεί, στον τρίτο όροφο του κτιρίου, όπου στεγάζονταν τα γραφεία του εκδοτικού, απομονώθηκαν σε μια μεριά, σαν συνωμότες και συζητούσαν χαμηλόφωνα τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να σαμποτάρουν την υποψηφιότητα του Γιάννη Ρίτσου.

Δεν είναι δυνατόν, τέντωσε ψιθυριστά τη φωνή του ο πιο μαχητικός, ο «αριστερός» της παρέας, δεν είναι δυνατόν να πάρει Νόμπελ ο Ρίτσος, πρέπει να κάνουμε κάποιο διάβημα στο υπουργείο Εξωτερικών! Κρυφάκουγα άθελά μου κι είχα παγώσει. Φαντάσου το: ορισμένοι απ’ αυτούς, και ιδιαίτερα ο «μαχητικός» της παρέας, δήλωναν μπροστά στον Ρίτσο, τους είχα δει με τα μάτια μου, αφοσιωμένοι και δουλοπρεπείς θαυμαστές του. Τι άλλο; Πάνω και πέρα απ’ όλους μας, φίλους κι εχθρούς, ο Γιάννης Ρίτσος ήταν από τους ανθρώπους που γεννιούνται για να ζήσουν μέσα στην αυτοκρατορική μοναξιά τους. Κυρίαρχοι του κόσμου, στο έλεος ενός αηδονιού ψηλά που κελαηδεί αθέατο».

**Στον Ίνδικτο, μπορείτε να διαβάσετε τον Επιτάφιο.

Καλημέρα.

38 thoughts on “«και να, αδερφέ μου, που μάθαμε…»

  1. Παράθεμα: 11/11 « INDIBLOG
  2. πριν 3 χρόνια περίπου σε επίσκεψη στη Μονεμβασία είδα και το σπίτι του ποιητή: ό,τι τέλος πάντων είχε απομείνει από αυτό. Εγκατάλειψη, παρακμή, ερείπιο … Κρίμα.

    Ι.

  3. Ο ενας μετά τον άλλον οι νεκροί μας. Ο καθένας γηινος όσο και ο προηγουμενος. Αθάνατοι ομως μεσα στην ψυχή μας, γιατί μ αυτούς πορεύομαστε και αντλούμε από τη δική τους γνώση.
    καλημερα.
    Εγω ασχοληθηκα με τον Νορμαν Μέιλερ, τον άλλο νεκρο του σήμερα.
    Χαιρετώ σας
    ριτς

  4. Καλη μου,εμενα δε μου κανει καθολου εντυπωση,
    το γεγονος που παραθετεις*βλεπεις,οσα δε φτανει η αλεπου,τα κανει κρεμασταρια……..
    Αν μαθαμε απλα να μιλαμε?…………..
    …………………………………………………
    …………………………………………….
    ……………………………………

  5. {«Δεν είναι δυνατόν, τέντωσε ψιθυριστά τη φωνή του ο πιο μαχητικός, ο “αριστερός” της παρέας, δεν είναι δυνατόν να πάρει Νόμπελ ο Ρίτσος, πρέπει να κάνουμε …»
    Ναι … τα διαβήματα … οι ζήλιες … Αν έλειπε αυτό ίσως να μην έλειπαν τόσα μα τόσα πολλά άλλα … }

    Όμορφη αναδρομή όπως πάντα🙂
    Μy contribution για τον e-φίλο που ξέρει να ακούει:
    Τὸ κυκλάμινο
    Μικρὸ πουλὶ τριανταφυλλί, δεμένο μὲ κλωστίτσα,
    μὲ τὰ σγουρὰ φτεράκια του στὸν ἥλιο πεταρίζει.
    Κι ἂν τὸ τηράξεις μιὰ φορά, θὰ σοῦ χαμογελάσει
    κι ἂν τὸ τηράξεις δυὸ καὶ τρεῖς, θ’ ἀρχίσεις τὸ τραγούδι.

    φιλί (Νο 4 και διάβασμα!)

  6. Καλημέρα Νατασσάκι μου!
    ΜΕ ΕΦΤΙΑΞΕΣ ΠΑΑΑΛΙΙΙ!
    Πριν από λίγο ξύπνησα και μαζί με τον καφέ η σημερινή σου εγγραφή είναι η πιο τονωτική ένεση της ημέρας!
    Μου αρέσει πάρα πολύ αυτό που λέει ο ποιητής στο «Εδώ ήταν το δημοτικό μας σχολείο»:
    «Ένας άντρας που αριστεύει στα πάντα θα πει ότι δεν έχει καμία κλίση, δεν έχει κάνει καμία ιδαίτερη επιλογή»
    και όλα αυτά για την «παραβίαση της απαγόρευσης»… ψυχοσυγκλονιστικά!!!

    Πάμε δυνατά, καλή εβδομάδααα!😀
    {{{{{{{{{{{{{na-ta-sa-ki}}}}}}}}}}}}}}}}

  7. Πίστεψε με είναι πολύ πλήρες! Εχεις βάλει τα σημαντικότερα, αυτά που σημλαδεψαν τη ψυχή και το μυαλό σου!!

    Αγαπημένος μαζί με τον Ελύτη.

    Σου στέλνω ένα τεράααστιο φιλί!!🙂🙂

  8. @ Δημοσθένη – ναι, το «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί» είναι πάντα επίκαιρο… και το «Πότε θα κάνει ξαστεριά» επίσης, μα το κρατάω γι’ αργότερα!😉
    Κι έχεις δίκιο – κι ο Αλέξης Μινωτής.. πολλές οι απώλειες, μαζεμένες….

    @ Το έχω ξανακούσει αυτό, ikd – δεν έχω πάει.. Είναι κρίμα, και λυπάμαι που δεν βρέθηκε κανείς να το συντηρήσει..

    @ Ναι Ρίτσα μου – και το κακό είναι ότι όλο σε αυτούς ανατρέχουμε, το έχεις προσέξει;
    Πολύ καλό και το δικό σου
    (έτσι, να τα μοιράζουμε!😉 )

    @ Δεν ξέρω, Κάβειρε, φίλε μου – μάθαμε;
    (κάποιοι, προσπαθούμε, πάντως!😉 )

    @ Από τα πιο αγαπημένα του – και τα λουλούδια (πάντα στο μπαλκόνι μας ) και τα δυο ποιήματα τραγούδια, φιλενάδα….
    Άκουσέ το και τραγουδισμένο

    Φιλιά πολλά – στο 8 ήδη, και δουλειά ακόμα
    (βλέπεις..αποφεύγω την παρένθεση.. πονάει… και θα γκρινιάξω.. και δεν θέλω…)

  9. @ παπάκι μου,
    αυτό το απόσπασμα είναι που μου έκανε κι εμένα περισσότερο εντύπωση – μα όλος ο δίσκος, όπου τον βρεις…
    και είναι σπουδαία τα λόγια αυτών των ανθρώπων – σε γεμίζουν δύναμη, κι είναι ακόμα επίκαιρα, ε;
    Φιλιά παπάκι μου!

    @ tassoula μου – και σε σας – και καλή βδομάδα! 🙂

    @ Θαλασσινή μου – ευχαριστώ!
    Πολλά και σε σένα – καλύτερη εβδομάδα ! 🙂

    @ γοργονίτσα μου – ακόμα αναρωτιέμαι… 😉

    Καλό βράδυ! (και καλό κουράγιο, γενικά😉 )

  10. Καλησπέρα, καλησπέρα ! Μήπως θα μπορούσε το τραγούδι να προσγειωθεί στο γραμματοκιβώτιό μου παρακαλώ;;;;
    Τα «λαμινάκια» και δικά μου αγαπημένα🙂
    Σμακ

  11. Ωραίος ο Ρίτσος…
    Το ηθικό δίδαγμα του ποστ είναι ότι
    εκτός από μεγάλους ποιητές στην Ελλάδα, πάντα είχαμε και μεγάλους ρουφιάνους…
    Που δεν θέλαν το καλό ούτε των ποιητών ούτε της Ελλάδας

  12. Ποιος ρουφιάνεψε ποιον ; πειτε και σε μένα το μικρο κουτσομπολάκι της παρέας …
    νατασσακι, εβαλα τη σελήνη για να μην ειναι τόσο εντονο το χρωμα και επειδή εχω τις δυο γυναικες, τη Δαφνη και τη Φαιη. Δεν ξερω αν συμφωνείς;
    ριτς
    περασαμε ωραια στο σινεμα και ευτυχώς τελειωσα και την ομιλια της τριτης. θα ερθεις ;

  13. Για το Ρίτσο η κουβέντα, Ριτσάκι μου – για το Νόμπελ που έχασε κι αυτός. (όπως κι ο Καζαντζάκης που είχα γράψει πιο παλιά, ο Σικελιανός…)
    Τα είδα τα φεγγάρια σου – πολύ καλά τα Πρόσωπα της Σελήνης!
    Σε σένα ήμουν – διάβαζα.
    Μπράβο – τι είδατε στο σινεμά, καλέ;

    Χαίρομαι που τα κατάφερες και τέλειωσες – μα ήμουν σίγουρη!
    (Δεν ξέρω από τώρα για την Τρίτη – θα σου πω)

  14. Ειδαμε ενα πολύ ωραιο εργο….Προσοχή : Πόθος, με κινεζους ηθοποιους. Τιμηθηκε με Οσκαρ, ειναι του σκηνοθέτη του «Το μυστικό του Μπρόουκμπακ Μάουντεν», του Ανγκ Λι .
    Αγριο, αισθησιακό, ατμοσφαιρικό έργο στη Σαγκάη επί ιαπωνικής κατοχής

  15. Τωρα, να σου πω, με τον Ρίτσο, έχω ριξει κλάμα στη ζωή μου, που δεν λεγεται, κι ηταν συνδεδεμένος και με τη ζωή μου με τον μασουρα.
    ριτς

  16. Καλημέρα νατασσάκι μου!!
    Έχω πιαστεί ολάκερη (!), έκλεισα περίπου 20 ώρες καθισμένη στο pc, λίγο ακόμα και τελειώνω την αποστολή…
    Θα μιλήσουμε μεσημεράκι, ε;!
    Θα σε πάρω να σου πω τα νέα.

    Πάρα πολύ ωραίο το αφιέρωμα, όπως κατάλαβες, απέφυγα να μπω το σαββατοκύριακο για να μην «κολλήσω» αλλιώς η δουλειά θα πήγαινε περίπατο…

    Φιλιά πολλά!!

  17. @ Ρίτσα μου – κατάλαβα…
    Κι εγώ έχω συνδέσει το Ρίτσο με κλάμα – για άλλους λόγους, μα…
    Καλημέρα🙂

    @ Sotiris Koukios , ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια
    (και καλώς ήρθατε)

    @ Μαράκι μου, μόνο γι’ αυτά που ξέρω κι αγαπάω – ευχαριστώ!
    Καλημέρα 🙂

    @ φαίη μου – το κατάλαβα, θα τα πούμε
    Έχασες, πάντως!!! Περάσαμε πολύ καλά – θα ξαναπάμε μαζί, οκ?
    Φιλιά

    @ Στράτο μου, κι εγώ χάρηκα πολύ! Είδα ότι έφτασες κι όλα καλά, θα τα πούμε πάλι!
    Καλημέρες κι από δω!🙂

    @ Καμηλιέρη μου😀
    (ότι πεις!😛 )

    @ Ευχαριστώ, Daisy μου – τα μεγάλα κείμενα, όμως, συνήθως κουράζουν – θα ξαναβρεθεί ευκαιρία!

    Καλημέρα🙂

  18. για άλλη μια φορά μια υπέροχη ανάρτηση!
    το καπνισμένο τσουκάλι το ακούω συχνά, το σιγοτραγουδώ,.. το υπόλοιπο δεν το σχολιάζω …

Τα σχόλια είναι κλειστά.